Məzmuna keç
OrujovAI
AZRU

Dərs kitabxanası

Kimya

DİM-in 2027 proqramı üzrə 3 bölmə, 52 mövzu. 47 dərs hazırdır, qalan mövzular üzərində işləyirik.

  • Qəbul, II mərhələ

Ümumi kimya

10/10
  1. Kimyanın ilk anlayışları: maddə, element, formul və kütlə payıSaf maddə və qarışıqları, ayırma üsullarını, fiziki və kimyəvi hadisələri, allotropiyanı, nisbi kütlələri, kütlə payını və formul çıxarmağı öyrənin.
  2. Maddə miqdarı. Avoqadro qanunuMol, molyar kütlə, Avoqadro qanunu və molyar həcm, qazların nisbi sıxlığı, qarışığın orta molyar kütləsi və reaksiya tənlikləri üzrə hesablamalar.
  3. Atomun quruluşu. Dövri qanun və dövri sistemAtomun tərkibi, izotoplar, elektron formulları, 1–4-cü dövr elementlərində elektronların paylanması, dövri qanun və xassələrin dövri dəyişməsi.
  4. Kimyəvi rabitə: tipləri, hibridləşmə və molekulların quruluşuElektromənfilik, kovalent, ion, metal və hidrogen rabitəsi, sp, sp², sp³ hibridləşmə, kristal qəfəslər, valentlik və oksidləşmə dərəcəsi: izah, testlər.
  5. Kimyəvi reaksiyaların təsnifatı və istilik effektiBirləşmə, parçalanma, əvəzetmə və mübadilə reaksiyaları, homogen və heterogen reaksiyalar, istilik effekti, Hess qanunu, termokimyəvi hesablamalar.
  6. Oksidləşmə-reduksiya reaksiyalarıOksidləşdirici və reduksiyaedici, oksidləşmə və reduksiya prosesləri, reaksiyaların tipləri və tənliklərin elektron balansı üsulu ilə əmsallaşdırılması.
  7. Kimyəvi reaksiyaların sürəti və kimyəvi tarazlıqReaksiya sürətinin hesablanması, kütlələrin təsiri qanunu, Vant-Hoff qaydası, katalizatorlar, Le-Şatelye prinsipi və tarazlıq sabiti: izah və testlər.
  8. Məhlullar: həllolma, kütlə payı və molyar qatılıqHəllolma prosesi və hidrat nəzəriyyəsi, həllolma əmsalı, doymuş və doymamış məhlullar, kütlə payı, molyar qatılıq və məhlullara aid məsələlər.
  9. Elektrolitik dissosiasiya. Elektroliz. HidrolizElektrolitik dissosiasiya nəzəriyyəsi, elektrolitlər və qeyri-elektrolitlər, elektrolizin qanunları və tətbiqi, duzların hidrolizi və pH-a təsiri.
  10. Qeyri-üzvi birləşmələrin mühüm sinifləriQeyri-üzvi birləşmələrin əsas sinifləri olan oksidlər, əsaslar, turşular və duzların təsnifatı, adlandırılması və alınma üsulları.

Qeyri-üzvi kimya

16/16
  1. Hidrogen: atomun quruluşu, alınması, xassələri və tətbiqiHidrogenin dövri sistemdə yerini, izotoplarını, laboratoriyada və sənayedə alınmasını, fiziki və kimyəvi xassələrini və tətbiqini reaksiyalarla öyrənin.
  2. Oksigen və ozonOksigenin dövri sistemdə yeri və elektron quruluşu, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, tətbiqi, təbiətdə dövranı; ozonun alınması və xassələri.
  3. Su: fiziki və kimyəvi xassələriSu molekulunun quruluşu, hidrogen rabitəsi, suyun fiziki xassələri, metallar, qeyri-metallar və oksidlərlə reaksiyaları: izah, nümunələr, testlər.
  4. Flüor yarımqrupu elementləri (halogenlər)Halogenlərin ümumi xarakteristikası, xlorun alınması və xassələri, xlorid turşusu, xlorun oksigenli turşuları, halogenid ionlarının təyini: izah, testlər.
  5. Kükürd və onun birləşmələriKükürdün quruluşu və allotropiyası, hidrogen-sulfid, kükürd oksidləri, sulfat turşusu və kontakt üsulu, sulfatlar, sulfat və sulfid ionlarının təyini.
  6. Azot və onun birləşmələriAzotun quruluşu və xassələri, ammonyak və ammonium duzları, azot oksidləri, nitrat turşusu və nitratlar, ammonium və nitrat ionlarının təyini.
  7. Fosfor və onun birləşmələriFosforun atom quruluşu, allotropiyası, alınması və xassələri, difosforpentaoksid, ortofosfat turşusu, fosfat ionunun təyini və mineral gübrələr.
  8. Karbon: allotropiyası, oksidləri, karbonat turşusu və duzlarıKarbonun atom quruluşunu, allotropiyasını, kimyəvi xassələrini, CO və CO2-nin alınmasını, karbonatları və onların təyini reaksiyalarını öyrənin.
  9. SilisiumSilisiumun dövri sistemdə mövqeyi, təbiətdə yayılması, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri. Silisium(IV) oksid və silikat turşusu.
  10. Metalların ümumi xarakteristikasıMetalların dövri sistemdə mövqeyi, təbiətdə yayılması, fiziki və kimyəvi xassələri. Onların alınma üsulları, korroziyası və ərintiləri haqqında öyrənin.
  11. Qələvi metallarQələvi metalların (litiyum, natrium, kalium və s.) dövri sistemdəki yeri, atom quruluşu, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri haqqında ətraflı məlumat.
  12. KalsiumKalsiumun təbiətdə yayılması, elektron quruluşu, sənayedə alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, mühüm birləşmələri və suyun codluğu haqqında dərs.
  13. AlüminiumAlüminiumun dövri sistemdə mövqeyi, təbiətdə yayılması, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, mühüm birləşmələri və tətbiqi haqqında ətraflı məlumat.
  14. DəmirDəmirin dövri sistemdə yeri, elektron quruluşu, təbiətdə yayılması, fiziki və kimyəvi xassələri, birləşmələri, tətbiqi və bioloji rolu.
  15. Mis, sink, xromMis, sink və xrom metallarının dövri sistemdə mövqeyi, elektron quruluşu, alınması, kimyəvi xassələri, mühüm birləşmələri və tətbiqi.
  16. Qeyri-üzvi birləşmələr arasında genetik əlaqəQeyri-üzvi birləşmələrin əsas sinifləri (oksidlər, əsaslar, turşular, duzlar) arasında genetik əlaqə, metal və qeyri-metal sırası, qarşılıqlı çevrilmələr.

Üzvi kimya

21/26
  1. Üzvi birləşmələrin kimyəvi quruluş nəzəriyyəsiButlerovun quruluş nəzəriyyəsi, izomerliyin növləri, σ- və π-rabitələr, karbonun hibridləşməsi və üzvi maddələrin təsnifatı, həlli göstərilmiş misallarla.
  2. Alkanlar (doymuş karbohidrogenlər)Alkanların ümumi formulu, homoloji sırası, izomerliyi və adlandırılması, elektron və fəza quruluşu, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, tətbiqi.
  3. Alkenlər: quruluşu, izomerliyi, xassələri və Markovnikov qaydasıAlkenlərin ümumi formulu, adlandırılması, sis-trans izomerliyi, sp²-hibridləşmə, alınması, birləşmə reaksiyaları və Markovnikov qaydası: izah və testlər.
  4. Alkadienlər: quruluşu, divinil, izopren və xlorprenAlkadienlərin ümumi formulu, təsnifatı, izomerliyi və adlandırılması, divinil, izopren və xlorprenin alınması, 1,4-birləşmə və kauçuklar: izah, testlər.
  5. AlkinlərAlkinlərin ümumi formulu, izomerliyi və adlandırılması, sp-hibridləşmə və üçqat rabitə, asetilenin alınması, kimyəvi xassələr və Kuçerov reaksiyası.
  6. Tsikloalkanlar (tsikloparafinlər)Tsikloalkanların ümumi formulu, homoloji sırası, izomerliyi, adlandırılması, alınması, xassələri və tətbiqi: izah, həll olunmuş nümunələr və testlər.
  7. Aromatik karbohidrogenlər: benzol, toluol, stirolBenzol sırasının ümumi formulu, benzolun quruluşu, homoloqların izomerliyi və adlandırılması, alınması, xassələri, toluolda qarşılıqlı təsir və stirol.
  8. Təbii qaz, neft, daş kömür və neftin emalı üsullarıTəbii və səmt qazının tərkibini, neftin xassələrini və fraksiyalarını, krekinq, riforminq, piroliz və daş kömürün koksləşməsi məhsullarını öyrənin.
  9. Doymuş biratomlu spirtlərDoymuş biratomlu spirtlərin ümumi formulu, homoloji sırası, izomerliyi və adlandırılması, quruluşu, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, tətbiqi.
  10. Doymuş çoxatomlu spirtlərDoymuş çoxatomlu spirtlərin (etilenqlikol, qliserin) quruluşu, adlandırılması, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, keyfiyyət reaksiyası və tətbiqi.
  11. FenollarFenolların tərifi, quruluşu, izomerliyi və adlandırılması, alınma üsulları, fiziki və kimyəvi xassələri, tətbiqi öyrənilir.
  12. AldehidlərAldehidlərin tərifi, quruluşu, adlandırılması, izomerliyi, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, tətbiqi və xarakterik reaksiyaları öyrəniləcək.
  13. Doymuş birəsaslı karbon turşularıDoymuş birəsaslı karbon turşularının ümumi formulu, quruluşu, adlandırılması, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri və tətbiqi öyrənilir.
  14. Doymamış karbon turşularıDoymamış karbon turşularının quruluşu, homoloji sırası, adlandırılması, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri və tətbiqi öyrənilir.
  15. Ali karbon turşularıAli karbon turşularının formulları, adlandırılması, fiziki və kimyəvi xassələri, alınması və tətbiqi haqqında ətraflı məlumat.
  16. İkiəsaslı karbon turşularıİkiəsaslı karbon turşularının ümumi formulu, adlandırılması, izomerliyi, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, vacib nümayəndələri və tətbiqi.
  17. Mürəkkəb efirlərMürəkkəb efirlərin quruluşu, adlandırılması, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, təbiətdə yayılması və tətbiqi haqqında öyrənin.
  18. Yağlar (Təsnifatı, quruluşu və xassələri)Yağların quruluşu (qliserin və ali karbon turşularının mürəkkəb efirləri), təsnifatı, hidrolizi, hidrogenləşməsi və bioloji rolu.
  19. Sabun və sintetik yuyucu maddələrSabunların və sintetik yuyucu maddələrin kimyəvi quruluşu, alınması, təmizləyici təsiri mexanizmi, xassələri və tətbiqi haqqında ətraflı məlumat.
  20. Karbohidratlar: monosaxaridlər, disaxaridlər, polisaxaridlərKarbohidratların təsnifatı, qlükoza və fruktoza, saxaroza, nişasta və sellülozanın quruluşu, kimyəvi xassələri və bioloji əhəmiyyəti.
  21. NitrobirləşmələrNitrobirləşmələr, onların quruluşu, izomerliyi, alınma üsulları (nitrolaşma), kimyəvi xassələri (aminlərə reduksiya) və tətbiq sahələri haqqında məlumat.
Proqramın digər mövzuları (5)
  • Aminlər
  • Aminturşular
  • Zülallar
  • İrimolekullu birləşmələr
  • Üzvi birləşmələr arasında genetik əlaqə