Om qanunu və elektrik dövrələri

Salam! Bu dərsdə Om qanununu və elektrik dövrələrini öyrənəcəyik. Evdəki hər lampa, hər şarj cihazı bu qanunla işləyir.

Su borusu kimi düşün

Elektriki su borusu kimi təsəvvür et. Gərginlik suyu itələyən təzyiqdir. Cərəyan borudan axan suyun miqdarıdır. Müqavimət isə borunun nə qədər dar olduğudur. Təzyiq artanda daha çox su axır, boru daralanda isə daha az.

Üç kəmiyyət, üç vahid

Üç kəmiyyət var. Cərəyan I hərfi ilə işarə olunur və amperlə ölçülür. Gərginlik U hərfidir və voltla ölçülür. Müqavimət R hərfidir və omla ölçülür.

Om qanunu

Om qanunu deyir: cərəyan gərginlik bölü müqavimətə bərabərdir. Eyni düsturu başqa şəkildə də yaza bilərik: gərginlik cərəyan vur müqavimətdir, müqavimət isə gərginlik bölü cərəyan.

Nümunə və üçbucaq qaydası

Gərginlik on iki volt, müqavimət dörd om. Cərəyan: on iki bölü dörd, üç amper. Düsturu unutmamaq üçün bu üçbucağı yadda saxla. Yuxarıda U, aşağıda I və R. Hansını axtarırsansa, barmağınla bağla. Qalan hissə düsturdur. I-ni bağlasan, U bölü R qalır.

Ardıcıl və paralel

Müqavimətləri iki cür birləşdirmək olar. Ardıcıl birləşdirəndə onlar sadəcə toplanır və cərəyan hər yerdə eyni olur. Paralel birləşdirəndə isə tərs qiymətlər toplanır, gərginlik hər budaqda eyni olur, ümumi müqavimət isə kiçilir.

Hər iki halı hesablayaq

Ardıcıl halda iki və dörd om toplanır, altı om olur. On iki voltda cərəyan iki amperdir. Paralel halda altı və üç omun tərs qiymətlərini toplayırıq: altıda bir üstəgəl üçdə bir, ikidə bir edir. Deməli ümumi müqavimət iki omdur. Diqqət et, paralel birləşmədə nəticə ən kiçik müqavimətdən də kiçik olur.

Sənin növbən

Yoxlayaq. İki yüz iyirmi volt gərginlikdə cihazdan iki amper cərəyan keçir. Onun müqaviməti neçədir?

Paralel birləşmə

Bir sual da. İki eyni on omluq rezistor paralel birləşdirilib. Ümumi müqavimət neçədir?

Səhvi tap

Bu şagird ardıcıl ilə paraleli qarışdırıb. Səhv olan sətrə toxun.

Boşluqları doldur

Son təkrar. Boşluqları doldur.

Artıq bacarırsan

Əla! Artıq Om qanunu ilə cərəyanı, gərginliyi və müqaviməti tapa bilirsən. Ardıcıl və paralel dövrələri də hesablaya bilirsən.

• I, U və R-i tapmaq
• Ardıcıl dövrəni hesablamaq
• Paralel dövrəni hesablamaq