Omonimlər

Salam! Bu dərsdə omonimləri öyrənəcəyik. Bunlar eyni cür yazılan və deyilən, amma mənaları heç bir əlaqəsi olmayan sözlərdir. İmtahanda ən çox çaşdıran mövzulardan biridir.

Omonim nədir?

Omonim, səslənməsi və yazılışı eyni olan, amma mənaları bir-biri ilə heç bağlı olmayan sözlərə deyilir. Yəni söz eynidir, məna isə tamam başqadır.

Tanış omonimlər

Gəl tanış nümunələrə baxaq. Yaz, ilin fəslidir, amma yaz həm də yazmaq felindən əmrdir. Gül çiçəkdir, gül isə həm də gülmək deməkdir. At heyvandır, at həm də atmaq deməkdir. Çay içkidir, çay həm də axar sudur. Üz sifətdir, üz isə həm də üzmək deməkdir.

Omonim, yoxsa çoxmənalı söz?

Ən vacib fərq budur. Omonimlərdə mənalar arasında heç bir əlaqə yoxdur. Çoxmənalı sözlərdə isə mənalar bir-biri ilə bağlıdır. Məsələn, dil ağızdakı orqan da, danışılan dil də ola bilər, və bu mənalar bağlıdır. Ona görə dil çoxmənalı sözdür, omonim deyil.

Omonimi necə tanıyım?

Omonimi tanımaq üçün üç addım var. Əvvəlcə cümləyə bax və sözün hansı mənada işləndiyini müəyyən et. Sonra mənaları müqayisə et. Aralarında əlaqə yoxdursa, bu omonimdir.

• Cümləyə bax: Söz hansı mənada işlənib?
• Mənaları müqayisə et: Aralarında əlaqə varmı?
• Qərar ver: Əlaqə yoxdursa, omonimdir

Cümlədə omonim

Cümlədə omonimin mənası dərhal aydın olur. Yaz gəldi cümləsində yaz fəsildir. Məktubu yaz cümləsində isə yazmaq feli. Çay daşdı cümləsində çay axar sudur, içki yox.

• Yaz gəldi: yaz — ilin fəsli
• Məktubu yaz: yaz — yazmaq
• Çay daşdı: çay — axar su

Sənin növbən

İndi sənin növbəndir. Hansı cərgədə omonim var? Diqqətli ol, çoxmənalı sözlər də var.

Səhvi tap

Bir şagird omonimlərin siyahısını yazıb, amma birində səhv edib. Omonim olmayan cərgəyə toxun.

Boşluqları doldur

Qısa təkrar. Boşluqlara uyğun sözləri yaz.

Əzbər bil

İmtahanda tez-tez çıxan omonimləri əzbərlə. Kartlara toxun və yoxla.

Artıq bacarırsan

Əla iş! Artıq omonimi tanıya bilirsən, onu çoxmənalı sözdən ayıra bilirsən və cümlədə mənasını tapa bilirsən. Növbəti dərsdə görüşərik.

• Omonimi tanımaq
• Çoxmənalı sözdən ayırmaq
• Cümlədə mənasını tapmaq